Quốc hội góp ý Luật Sở hữu trí tuệ: kiến nghị bệnh viện được thế chấp bằng sáng chế để vay vốn

Phiên thảo luận tại hội trường Quốc hội sáng 3/11 dành cho dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Các ý kiến góp ý tập trung vào hai nhóm vấn đề: quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm có sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và cách xử lý tài sản trí tuệ trong bệnh viện, theo Dân Trí, Tiền Phong, CafeBiz và Sức Khỏe & Đời Sống.

Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, thuộc đoàn TP Hà Nội, kiến nghị luật cần xác định bệnh viện là chủ sở hữu những bằng sáng chế ra đời từ nguồn ngân sách nhà nước, đồng thời nêu rõ quyền lợi của người tác giả. Ông cho rằng bác sĩ đương nhiên có quyền với sáng kiến cải tiến dụng cụ, giáo trình hay phương pháp điều trị mới do chính mình nghiên cứu, song ranh giới quyền sở hữu giữa bác sĩ và bệnh viện hiện vẫn chưa rõ. Theo đề xuất của ông, bằng sáng chế nên được công nhận là tài sản của bệnh viện, cơ sở y tế, chẳng hạn để thế chấp khi vay vốn.

Về tình trạng độc quyền bị kéo dài, đại biểu dẫn quy định hiện hành cho phép bảo hộ sáng chế 20 năm, nhưng trên thực tế không ít hãng chỉ thay đổi dạng muối, dạng bào chế hoặc liều dùng rồi xin bằng mới. Ông kiến nghị bổ sung quy định: những phát hiện về dạng tồn tại hay công dụng mới của một chất đã biết sẽ không được tính là có trình độ sáng tạo, trừ khi chứng minh được hiệu quả điều trị tăng lên đáng kể.

Cũng theo đại biểu đoàn Hà Nội, luật cần ghi nhận ngoại lệ để doanh nghiệp trong nước được nghiên cứu, thử nghiệm và nộp hồ sơ đăng ký lưu hành thuốc generic ngay khi bằng sáng chế gốc còn hiệu lực. Nếu quy định này không được thể hiện rõ, ông lo ngại các doanh nghiệp Việt Nam phải chờ thêm 2-3 năm sau khi bằng hết hạn mới bán được thuốc.

Liên quan AI trong y tế, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu đề nghị giữ nguyên tắc AI không được coi là tác giả. Với kết quả chẩn đoán có sự hỗ trợ của AI, quyền tác giả phải thuộc về bác sĩ hoặc nhóm nghiên cứu chịu trách nhiệm lâm sàng; sản phẩm do hệ thống AI tạo ra sẽ không được bảo hộ nếu thiếu sự can thiệp sáng tạo của con người.