Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu: cần chặn cách kéo dài độc quyền thuốc để người bệnh sớm có thuốc giá rẻ

Trong phiên thảo luận sáng 3/11 về dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, đặt vấn đề cân bằng giữa việc khuyến khích nghiên cứu thuốc mới và việc bảo đảm người dân tiếp cận được thuốc, thiết bị y tế. Ông cho rằng chính sách bảo hộ sáng chế trong lĩnh vực y tế cần tính tới cả hai mục tiêu này.

Theo đại biểu, thông lệ quốc tế dành khoảng 20 năm bảo hộ sáng chế cho thuốc thông dụng. Thế nhưng trên thực tế, không ít hãng chỉ thay đổi dạng muối, dạng bào chế hoặc liều dùng của thuốc đã biết rồi nộp đơn xin bằng sáng chế mới, nhờ vậy kéo dài thời gian độc quyền sản phẩm. Hiện tượng này được gọi là "evergreening" và có thể khiến thuốc generic – loại cùng hoạt chất với thuốc gốc nhưng giá thấp hơn – xuất hiện chậm hơn, làm chi phí điều trị của người bệnh tăng lên.

Ông Hiếu kiến nghị luật cần nêu rõ tiêu chí đánh giá trình độ sáng tạo đối với sáng chế dược phẩm. Cụ thể, những phát hiện mới về dạng tồn tại hay công dụng mới của một chất đã biết sẽ không được xem là có trình độ sáng tạo, trừ khi chứng minh được hiệu quả điều trị tăng lên đáng kể.

Một đề xuất khác của đại biểu là đưa vào luật ngoại lệ cho phép doanh nghiệp trong nước được nghiên cứu, thử nghiệm và nộp hồ sơ đăng ký lưu hành thuốc generic ngay khi bằng sáng chế gốc vẫn còn hiệu lực. Theo ông, nếu quy định này không được ghi rõ, doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải chờ thêm 2-3 năm sau khi bằng hết hạn mới bán được thuốc.

Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu góp ý về nội dung trí tuệ nhân tạo (AI) trong dự án luật. Các ý kiến được nêu trong ngày Quốc hội dành thời gian cho việc sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ.