Quốc hội bàn luật hiến, ghép mô tạng: đại biểu đề nghị trẻ dưới 18 tuổi được quyền từ chối

Sáng 2/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường dự luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Theo Tuổi Trẻ, Thanh Niên, VnExpress và Tri Thức & Cuộc Sống, các ý kiến tập trung vào việc bảo vệ người hiến, nhất là người chưa đủ 18 tuổi.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) đánh giá bản dự thảo đã thu hẹp nhiều so với các phương án trước về phạm vi người chưa thành niên được hiến mô, bộ phận cơ thể. Điều 12 hiện chỉ mở một ngoại lệ hẹp: người dưới 18 tuổi còn sống được hiến mô tái sinh cho anh, chị, em ruột, với điều kiện không có người hiến trưởng thành phù hợp và có văn bản đồng ý của cha mẹ. Bà Tú Anh cho rằng cha mẹ đồng ý là cần nhưng không thể thay hoàn toàn ý chí của trẻ, nên đề nghị bổ sung quy định giải thích, tham vấn theo độ tuổi và mức trưởng thành; nếu trẻ phản đối thì không được lấy mô.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân, thành viên Ban Nghiên cứu phát triển TP HCM, nêu bản chỉnh lý ngày 1/11 vẫn chưa có cơ chế bảo đảm quyền quyết định của người dưới 18 tuổi. Ông so sánh: dự thảo đầu tháng 10 buộc cả người hiến lẫn người đại diện đồng ý, còn bản mới chỉ yêu cầu văn bản đồng ý của cha mẹ; ý chí của trẻ được tính đến qua tư vấn, đánh giá nhưng chưa có quy định riêng về giá trị pháp lý của lời từ chối. Dẫn khoản 5 Điều 23 cho phép người từ đủ 18 tuổi từ chối hiến bộ phận cơ thể bất cứ lúc nào, ông Nhân đề nghị áp dụng quyền tương tự cho trẻ dưới 18 tuổi, kể cả khi cha mẹ đã đồng ý bằng văn bản.

Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, nói luật cần sửa vì còn nhiều bất cập, mục tiêu quan trọng nhất là bảo vệ tốt hơn người hiến mô, tạng, đặc biệt là trẻ em. Ông cho biết bệnh viện của mình không phải cơ sở ghép tạng, nhưng thấu hiểu người bệnh nặng đang chờ cơ hội sống cuối cùng, cũng như nỗi lo của người dân trước tình trạng mua bán tạng, bắt cóc từng xảy ra trong khu vực và trên thế giới. Theo ông, hành lang pháp lý cần chặt chẽ hơn để bịt kẽ hở, song không được khép lại hy vọng của người bệnh.

Các ý kiến tại nghị trường đều xoay quanh việc xác định rõ giá trị pháp lý của sự phản đối từ chính người hiến, bên cạnh điều kiện cha mẹ đồng ý. Nội dung này được kỳ vọng sẽ được cơ quan soạn thảo tiếp thu trước khi dự luật được Quốc hội xem xét ở các bước tiếp theo.