Quốc hội bàn sửa Luật Sở hữu trí tuệ: quyền với sản phẩm AI, siết nền tảng số và giám định

Sáng 3/11, Quốc hội khóa XVI họp toàn thể tại hội trường trong chương trình Kỳ họp thứ 2 để cho ý kiến về dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, theo báo Nhân Dân. Các ý kiến tập trung vào chủ thể quyền đối với sản phẩm do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, cơ chế khai thác và thương mại hóa tài sản trí tuệ, cùng yêu cầu bảo đảm chất lượng giám định khi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ này.

Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đoàn Đồng Nai) cho rằng ngay trong lần sửa đổi này cần nêu rõ hơn các nguyên tắc nền tảng liên quan tới AI, theo hướng minh bạch, thống nhất và ổn định. Ông dẫn khoản 5 Điều 6 Luật hiện hành, điều khoản đặt cơ sở pháp lý cho việc phát sinh, xác lập quyền đối với đối tượng được tạo ra có sử dụng AI và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Về bản quyền trên không gian số, theo VTC News, cùng đại biểu này phản ánh tình trạng xâm phạm quyền tác giả tại Việt Nam vẫn diễn biến phức tạp: nhiều trang phim lậu và dịch vụ truyền trực tuyến trái phép sao chép, khai thác tác phẩm âm nhạc, văn học, làm thiệt hại cho các chủ thể quyền. Ông cho biết trong năm 2026 cơ quan chức năng đã khởi tố nhiều vụ án hình sự về hành vi xâm phạm quyền tác giả, nhưng vi phạm vẫn tái diễn phổ biến khi nội dung bị gỡ ở nền tảng này lại xuất hiện ở nền tảng khác, còn website bị chặn thì hoạt động trở lại bằng tên miền mới.

Từ thực tế đó, đại biểu Đồng Nai kiến nghị siết trách nhiệm của các nền tảng số, đồng thời tạo hành lang pháp lý theo kịp sự phát triển của AI nhằm ngăn ngừa và xử lý có hiệu quả các hành vi xâm phạm. Theo Báo Xây Dựng, ông nhấn mạnh đây là bộ luật lớn và khó, và nếu quyền sở hữu trí tuệ không được bảo vệ tốt thì khó thúc đẩy khoa học công nghệ cũng như đổi mới sáng tạo.

Liên quan giám định sở hữu trí tuệ, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn thành phố Hải Phòng) tán thành việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với dịch vụ này, theo báo Nhân Dân. Ông nêu rằng câu hỏi đặt ra không phải giữ hay bỏ điều kiện, mà là dùng cơ chế nào thay thế để kết luận giám định vẫn đáng tin cậy khi chuyển từ tiền kiểm sang thông báo và công khai hoạt động.

Đại biểu Hải Phòng đề nghị cân nhắc ba nguyên tắc thể hiện ngay tại Điều 201 của dự thảo. Trước hết là bảo đảm người giám định độc lập, không có lợi ích liên quan đến vụ việc, với các trường hợp buộc phải từ chối giám định do Chính phủ quy định; hai nguyên tắc còn lại gắn với hồ sơ, dữ liệu điện tử và trách nhiệm đối với kết luận giám định.

Các góp ý tại phiên họp sẽ được cơ quan soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu để hoàn chỉnh dự án luật trình Quốc hội xem xét theo chương trình kỳ họp.