Quốc hội bàn Luật Kinh doanh bất động sản: đề nghị phong tỏa tiền đặt cọc mua nhà

Phiên thảo luận về dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) diễn ra sáng 30/10, do Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì và Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành. Theo Cổng thông tin điện tử Quốc hội, nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là những cơ chế giữ an toàn cho khoản tiền người mua chuyển cho chủ đầu tư, từ tiền đặt cọc, phần giá trị hợp đồng còn lại chưa thanh toán khi chưa có giấy chứng nhận, cho tới thư bảo lãnh của ngân hàng.

Mức đặt cọc tối đa 5% đối với nhà ở hình thành trong tương lai, chỉ được thu khi dự án đã đủ điều kiện kinh doanh, được các đại biểu nhìn nhận là cần thiết. Bà Tô Ái Vang (đoàn Cần Thơ) cho rằng phải quản cả dòng tiền: tiền đặt cọc nên được đưa vào tài khoản phong tỏa mở tại ngân hàng bảo lãnh của dự án, và chủ đầu tư chỉ được rút khi bất động sản đủ điều kiện kinh doanh cùng việc hai bên đã chính thức ký hợp đồng mua bán.

Ông Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) nêu nguy cơ chủ đầu tư thu tiền sớm hơn thời điểm được phép, núp dưới những cách gọi như "giữ chỗ", "đăng ký nguyện vọng" hay "phí ưu tiên", kể cả khi thực hiện qua sàn phân phối. Nhiều ý kiến cũng đề nghị làm rõ lúc nào thì tiền được giải tỏa, ai phải hoàn trả nếu xảy ra rủi ro, và việc kiểm soát dòng tiền phải bám đúng bản chất giao dịch.

Gắn phần thảo luận với thực tế, đại biểu Vũ Văn Tiến (Hải Phòng) nhắc tới hơn 3.900 căn hộ thuộc các dự án của Tập đoàn Mường Thanh tại Hà Nội, hiện nằm trong phương án dự kiến phá dỡ nhằm xử lý sai phạm. Ông đặt câu hỏi vì sao những vi phạm về quy hoạch và trật tự xây dựng lại tồn tại lâu đến vậy, để rồi hàng nghìn căn hộ vẫn được bán, người dân xuống tiền và ở nhiều năm, mà khi cơ quan chức năng xử lý thì họ lại có nguy cơ mất nhà.

Theo ông Tiến, việc sửa luật không dừng ở gỡ vướng hay khơi thông nguồn lực, mà phải có chế tài đủ mạnh và kiểm soát ngay từ khâu đưa bất động sản ra bán, hướng tới mục tiêu chủ đầu tư không muốn, không dám và không thể vi phạm.

Giải trình cuối phiên, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh ghi nhận sự đồng thuận cao của các đại biểu về việc sửa toàn diện luật này song song với Luật Đất đai và Luật Nhà ở. Về đặt cọc, ông cho biết dự thảo đã quy định đầy đủ và nghiêm cấm việc nhận tiền khi chưa đủ điều kiện; muốn tới bước được thu đặt cọc, chủ đầu tư phải qua nhiều trình tự, thủ tục và làm đúng ngay từ đầu.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh cũng nói tới việc xây dựng mã định danh điện tử cho bất động sản, nhằm giảm gian lận, đầu cơ và trục lợi, đưa thị trường đi theo hướng minh bạch, lành mạnh, bền vững.