UNESCO ghi danh ma nhai núi Non Nước (Ninh Bình) và văn bia Phố Hiến (Hưng Yên)

Ngày 5/11, tại Jakarta (Indonesia), Ủy ban Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á – Thái Bình Dương (MOWCAP) của UNESCO đã bỏ phiếu thông qua nghị quyết công nhận hai hồ sơ di sản tư liệu của Việt Nam: "Ma nhai trên núi Non Nước, tỉnh Ninh Bình" và "Văn bia Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên". Thông tin được báo Tuổi Trẻ đưa chiều cùng ngày.

Đối với Ninh Bình, đây là di sản tư liệu đầu tiên của địa phương được ghi danh trong khuôn khổ Ký ức thế giới. Theo báo Thanh Niên, trên vách núi có 43 văn bia, gồm 37 bia khắc chữ Hán – Nôm và 6 bia chữ Quốc ngữ.

Núi Non Nước (tên khác là Dục Thúy Sơn) cao chừng 100 m, tọa lạc nơi sông Vân gặp sông Đáy, trên địa bàn phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Theo VnExpress, danh sĩ Trương Hán Siêu đặt tên Dục Thúy từ thời Trần, ví thế núi như chim trả xanh đang tắm giữa dòng. Năm 1962 nơi này được xếp hạng di tích danh thắng cấp quốc gia, đến năm 2019 thành di tích quốc gia đặc biệt.

Về Hưng Yên, hồ sơ gồm 41 văn bia khắc chữ Hán và chữ Nôm, niên đại trải từ thế kỷ XVII tới đầu thế kỷ XX. Theo báo Soha, nội dung không dừng ở việc ghi dựng chùa, đúc chuông hay tên người công đức; các văn khắc còn cho thấy chỗ ở, nghề nghiệp và sinh hoạt buôn bán của cư dân Phố Hiến với những cộng đồng người nước ngoài.

Tiêu biểu trong số đó là tấm bia "Kim Chung tự thạch bi ký" tại chùa Chuông, dựng năm Vĩnh Thịnh thứ 7 (1711). Mặt sau bia khắc phần "Nhân Dục xã cổ tích truyện", liệt kê những người đã góp tiền sửa chùa, đắp tượng.

Phố Hiến ra đời từ thế kỷ XVI và hưng thịnh nhất vào thế kỷ XVII, gắn với câu "Thứ nhất Kinh Kỳ, thứ nhì Phố Hiến". Dẫn nghiên cứu của Ngô Đức Thọ trên Tạp chí Hán Nôm năm 1993, báo Soha cho biết văn khắc còn giữ lại tên nhiều phường buôn ở Phố Hiến vào đầu thế kỷ XVIII.