Quốc hội bàn dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật: cơ chế xử lý tình huống cấp bách, số hóa và phân cấp

Chiều 10/11, Quốc hội tiến hành phiên họp toàn thể tại hội trường, dành phần lớn thời gian cho các ý kiến về dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật. Nhiều đại biểu góp ý về cách hoàn thiện các bước làm luật, việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và ứng dụng công nghệ trong quá trình soạn thảo.

Điểm được nhiều người quan tâm là quy định mới cho phép Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ được điều chỉnh một số nội dung của luật trong những trường hợp hết sức đặc biệt, khẩn cấp, cấp bách khi Quốc hội không thể họp. Việc này chỉ được thực hiện sau khi có chỉ đạo từ cấp có thẩm quyền, nhằm xử lý ngay vấn đề nảy sinh trong thực tiễn, đồng thời phải báo cáo Quốc hội ở kỳ họp gần nhất.

Đại biểu Hoàng Thị Thu Trang (Đoàn Nghệ An) bày tỏ đồng tình với cách Bộ Tư pháp tiếp thu và giải trình về cơ chế nói trên. Bà đánh giá dự thảo đã dựng được nhiều lớp kiểm soát, từ lúc xem xét đề xuất, thẩm định, thẩm tra cho tới theo dõi kết quả thực hiện và báo cáo Quốc hội, qua đó vừa kịp thời xử lý tình huống cấp bách vừa giữ vai trò của Quốc hội cùng tính ổn định của hệ thống pháp luật.

Giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho hay cơ quan chủ trì soạn thảo đã sửa các quy định theo hướng nêu rõ những nguyên tắc cơ bản nằm trong các luật có tính nền tảng, để làm căn cứ định hướng khi xây dựng những luật khác, phù hợp tinh thần Kết luận 09 của Bộ Chính trị. Theo ông, luật khác vẫn được có nội dung riêng cho từng ngành, từng lĩnh vực miễn là bám sát nguyên tắc cơ bản, chứ không phải đối chiếu từng điều của luật nền tảng; quy định này không tạo thứ bậc hiệu lực cao hơn và không làm thay đổi vị trí ngang nhau giữa bộ luật với luật.

Về số hóa, các đại biểu ghi nhận dự thảo đã chú trọng đưa công nghệ vào công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, nhưng kiến nghị bổ sung cách tra cứu, đối chiếu giữa văn bản cũ và văn bản mới để người dân thuận lợi khi theo dõi và áp dụng pháp luật.

Ông Phạm Trọng Nhân (Đoàn TP Hồ Chí Minh) đề nghị sửa khoản 3 Điều 9 theo hướng cơ quan chủ trì soạn thảo, khi ban hành văn bản thay thế hoặc gộp nhiều văn bản, phải kèm phụ lục đối chiếu, ghi rõ mỗi điều khoản cũ được dẫn tới đâu trong văn bản mới; phụ lục này được thông qua cùng văn bản và công bố dưới dạng dữ liệu. Ông lấy ví dụ năm 2025, khi sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều tỉnh, xã sáp nhập hoặc đổi tên nhưng giấy tờ đã cấp vẫn giữ nguyên giá trị, và cho rằng địa chỉ của điều luật cũng nên được xử lý theo cách tương tự.

Một số ý kiến khác tại phiên thảo luận đề nghị phân loại dự án luật để chọn thủ tục thích hợp, góp phần giảm trùng lặp và giúp phản ứng nhanh hơn khi có vấn đề cấp bách.