VinUni khởi động dự án đọc hệ gene 1.000 giống lúa Việt Nam

Ngày 6/11/2026, Viện Nghiên cứu Dữ liệu lớn (VIBD) thuộc Trường Đại học VinUni công bố dự án VN1K-RICE, nhằm đọc trọn vẹn hệ gene của 1.000 giống lúa Việt Nam, theo VietnamPlus. Theo mô tả của đơn vị chủ trì, đây là lần đầu tiên công việc này được thực hiện ở quy mô như vậy tại nước ta.

Các nhà khoa học giải thích rằng mỗi giống lúa chứa một bộ thông tin di truyền riêng nằm trong DNA. Chính sự khác biệt giữa các hệ gene góp phần quyết định hương thơm, độ dẻo của hạt gạo, cũng như khả năng chống hạn, chống mặn hay chống sâu bệnh. Đọc và ghi lại những thông tin ấy là cách để hiểu rõ hơn điều gì làm nên đặc tính của từng giống.

Mục tiêu của dự án là tạo ra một kho dữ liệu di truyền lớn, làm cơ sở bảo tồn các nguồn gene bản địa và phục vụ việc tạo giống mới chất lượng cao, thích ứng biến đổi khí hậu, đồng thời giảm phát thải. Công việc sẽ bắt đầu với nhóm 150 mẫu nòng cốt rồi mở rộng dần quy mô.

Nhiều giống lúa truyền thống và lúa hoang của Việt Nam hiện được bảo quản tại các ngân hàng gene, viện nghiên cứu và trường đại học, chẳng hạn Trung tâm Tài nguyên thực vật, Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long, Đại học Cần Thơ và Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Đây là nguồn vật liệu quý cho nghiên cứu và lai tạo.

Tuy nhiên, phần lớn số giống nói trên chưa được đọc trọn bộ gene, nên việc tìm ra và tận dụng những đặc tính di truyền có lợi còn nhiều trở ngại. Dự án VN1K-RICE được kỳ vọng sẽ lấp khoảng trống này.

Giáo sư Vũ Hà Văn, Giám đốc Khoa học của VIBD, Trường Đại học VinUni, đã trao đổi về dự án. Thông tin được VTC News, VietnamPlus, Dân Trí và Tri Thức & Cuộc Sống đăng tải trong cùng ngày 6/11/2026.