Bồi thường đất ở thấp hơn một suất tái định cư tối thiểu: người dân có phải bù tiền?

Người bị thu hồi đất ở, buộc phải dời chỗ và được đền bù bằng đất ở hoặc nhà tái định cư, nếu khoản tiền đền bù cho phần đất ở chưa đạt mức giá trị của một suất tái định cư tối thiểu thì sẽ được Nhà nước cấp thêm phần còn thiếu. Nhờ vậy hộ dân nhận được đủ một suất tái định cư tối thiểu mà không phải tự bỏ tiền bù vào. Cơ sở pháp lý là khoản 8 Điều 111 Luật Đất đai 2024, được Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường dẫn lại khi trả lời trên Báo Chính Phủ.

Bà Xuân là người gửi câu hỏi, muốn làm rõ cách hiểu điều khoản nêu trên. Theo bà, nếu người đủ điều kiện nhận suất tái định cư thì có được hưởng suất tối thiểu mà không phải trả khoản chênh lệch hay không. Bà cũng hỏi quy định này áp dụng chung cho mọi dự án hay do từng địa phương quyết định, và trường hợp gia đình bà — tiền đền bù đất thấp hơn giá trị suất tái định cư được giao — có phải nộp thêm hay không.

Phần trả lời của cơ quan chuyên môn tập trung vào nội dung điều luật: việc hỗ trợ chỉ đặt ra với người có đất ở bị thu hồi mà phải chuyển chỗ, đồng thời được đền bù bằng đất ở hoặc nhà tái định cư, trong khi số tiền đền bù cho đất ở chưa đủ bằng giá trị một suất tái định cư tối thiểu. Khi hội đủ các điều kiện đó, Nhà nước hỗ trợ khoản tiền còn thiếu để hộ dân được giao một suất tái định cư tối thiểu.

Ở góc độ xây dựng chính sách, Báo Xây Dựng điểm một số nội dung đáng ghi nhận trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Dự thảo xác định trách nhiệm bảo đảm sinh kế cho người bị thu hồi đất, yêu cầu nắm thu nhập của hộ dân trước khi duyệt phương án đền bù, và đặt ra điều kiện về hạ tầng khu tái định cư.

Bài báo cho rằng các nguyên tắc ấy cần được cụ thể hóa thành nghĩa vụ rõ ràng, kèm nguồn lực, thời hạn và cơ quan chịu trách nhiệm đến kết quả. Trong năm vấn đề cần lưu ý, Báo Xây Dựng nhấn mạnh nguyên tắc "tái định cư đi trước, thu hồi đất sau" và yêu cầu quy định chặt các trường hợp phải ở tạm cư. Bài báo cũng đề nghị làm rõ hơn điều kiện bảo đảm chỗ ở trước khi người dân phải dời đi.

Những nội dung này gắn trực tiếp với quyền lợi của hộ gia đình khi Nhà nước thu hồi đất, nhất là khoản hỗ trợ để đủ một suất tái định cư tối thiểu. Với trường hợp cụ thể, người dân nên đối chiếu quy định pháp luật đang có hiệu lực và hướng dẫn của cơ quan quản lý đất đai tại địa phương.