Quốc hội bàn Luật An toàn thực phẩm sửa đổi: lo bếp ăn tập thể thành điểm yếu, kiến nghị truy xuất nguồn gốc

Chiều 11/11, Quốc hội tiến hành thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Theo nhiều ý kiến đại biểu, bếp ăn tập thể và nhóm cơ sở sản xuất, kinh doanh quy mô nhỏ cần được giám sát chặt hơn; đồng thời phải xác định rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm khi có vi phạm và khâu hậu kiểm phải được làm rõ.

Đại biểu Châu Quỳnh Giao (đoàn An Giang) băn khoăn với quy định miễn giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm cho bếp ăn tập thể không đăng ký kinh doanh, thay vào đó chỉ cần cam kết với chính quyền địa phương. Bà cho rằng cách này khó thực hiện và khó đạt mục tiêu quản lý, bởi người dân không thể phân biệt thực phẩm nhiễm vi khuẩn hay chứa chất độc. Dẫn báo cáo giám sát của Quốc hội và Bộ Y tế, đại biểu nêu số liệu: khoảng 22,1% số vụ ngộ độc xảy ra ở bếp ăn tập thể nhưng nhóm này chiếm tới 84,4% số người bị ảnh hưởng trên cả nước; năm 2025 ghi nhận 11 vụ với 650 học sinh bị ảnh hưởng.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân (TPHCM) phản ánh việc dự thảo bỏ công cụ thu hồi giấy chứng nhận, vốn được xem là biện pháp mạnh nhất. Ông đặt câu hỏi vì sao giấy tờ bị làm giả thì bị thu hồi, trong khi làm giả cả lô hàng khiến người ăn phải nhập viện lại không còn là căn cứ để thu hồi. Ông nêu 6 tháng đầu năm toàn quốc có 58 vụ ngộ độc, 7 người mắc và 10 người tử vong, đồng thời chỉ ra chồng chéo khi Điều 66 giao Bộ Công Thương chủ trì chống thực phẩm giả còn Điều 67 lại giao Bộ Công an.

Đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) ghi nhận dự thảo ngày 10/11 đã thể chế hóa Kết luận 114 của Bộ Chính trị về một đầu mối và tiếp thu nhiều góp ý. Ông nhận định đây là luật khó, phải hài hòa giữa an toàn và thói quen tiêu dùng, giữa đô thị với miền núi, vùng dân tộc thiểu số, giữa hơn 2,6 triệu cơ sở nhỏ lẻ với doanh nghiệp lớn, giữa yêu cầu trong nước với cam kết quốc tế. Theo ông, chuẩn đặt ra không nên cao hơn khả năng đáp ứng nhưng cũng không dừng ở mức tối thiểu; khoảng trống lớn nhất là dự thảo mới tính chuyện không gây ngộ độc trước mắt mà chưa tính nguy cơ bệnh tật về lâu dài.

Đại biểu Tô Ái Vang (đoàn Cần Thơ) kiến nghị chuyển sang quản lý dựa trên dữ liệu, phân tích nguy cơ và truy xuất nguồn gốc. Bà đề xuất nền tảng truy xuất nguồn gốc quốc gia để người dân quét mã tra cứu nơi sản xuất, chứng nhận an toàn và lịch sử vi phạm; có cảnh báo với gian hàng vi phạm nghiêm trọng trên sàn thương mại điện tử và ứng dụng giao đồ ăn; công khai danh sách cơ sở đạt chuẩn lẫn cơ sở vi phạm, kèm cơ chế khen thưởng người tố giác chính xác.

Với cơ sở nhỏ lẻ và thức ăn đường phố, đại biểu Tô Ái Vang đề nghị bổ sung tiêu chí về vật tư đầu vào và chất lượng nguồn nước, giao UBND cấp xã phối hợp kiểm tra, lấy mẫu xác suất. Bà nhấn mạnh nguyên tắc một sản phẩm, một khâu, một cơ quan chủ trì và chịu trách nhiệm.

Phiên thảo luận cho thấy dự thảo còn nhiều nội dung cần hoàn thiện, từ cơ chế giám sát, chế tài xử lý đến cách khắc phục khoảng trống khi xảy ra sự cố, nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm từ khâu sản xuất đến bữa ăn của người dân.