Trường chuyên trước yêu cầu đổi mới: bỏ lối luyện thi, hướng tới phát triển tài năng

Câu chuyện cải cách trường chuyên đang được nhìn từ góc độ mục tiêu: thay vì chạy theo thành tích thi cử, hệ thống này cần hướng tới việc ươm mầm tài năng và cung cấp nhân lực chất lượng cao. Theo báo Tiền Phong, đổi mới ở đây không phải là dẹp bỏ những gì đang có, mà là giữ phần giá trị cốt lõi, gạt đi những yếu tố đã lỗi thời và thiết kế lại mô hình để bắt nhịp với đòi hỏi mới.

Đáng chú ý, tại không ít địa phương, mục tiêu của trường chuyên dường như đã bị bóp méo khi các trường vận hành như một lò luyện thi học sinh giỏi. Phần lớn trường chuyên mở lớp chuyên căn cứ vào những môn được chọn để thi học sinh giỏi quốc gia; theo báo Tiền Phong, cách làm này cần được nhìn lại.

Báo Thanh Niên cho biết dự thảo của Bộ GD-ĐT nêu phương án tuyển sinh trường chuyên theo 3 khối thay vì tuyển theo từng môn, nhằm giảm tình trạng chuyên môn hóa quá sớm và tăng tính liên thông giữa các môn học. Tuy nhiên, tờ báo nhận định đây mới là thay đổi ở khâu tuyển chọn, chưa trả lời được câu hỏi lớn hơn: trường chuyên cần phát hiện và bồi dưỡng những dạng tài năng nào để phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Trải qua hơn 60 năm hình thành và phát triển, hệ thống trường chuyên đã đóng góp đáng kể vào việc phát hiện, bồi dưỡng nhiều thế hệ học sinh có năng lực nổi trội. Bên cạnh những em đoạt giải cao ở các kỳ thi quốc gia, quốc tế, không ít cựu học sinh chuyên dù không dự thi hoặc không có giải vẫn trưởng thành thành nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và nhân lực chất lượng cao.

Từ đó, báo Tiền Phong gợi ý hướng chuyển sang mô hình phát triển tài năng: cần nghiên cứu một cách khoa học những lĩnh vực, môn học có khả năng nuôi dưỡng năng khiếu của người học để quyết định tổ chức các khối chuyên, thay vì lấy danh mục môn thi học sinh giỏi quốc gia làm căn cứ chính.

Cả hai tờ báo đều cho rằng thành tựu của mô hình trường chuyên theo môn cần được ghi nhận và kế thừa, nhưng bối cảnh phát triển hiện nay đã khác trước, đòi hỏi tư duy mới thay vì chỉ theo đuổi thành tích thi cử.