Bộ Công Thương muốn dừng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, cần công cụ nào thay thế?

Theo dự thảo nghị định về kinh doanh xăng dầu lần thứ 15, Bộ Công Thương kiến nghị dừng việc trích lập cũng như chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu ngay từ lúc nghị định có hiệu lực. Phần kiểm toán, quyết toán số dư và các nghĩa vụ tài chính đã phát sinh trước mốc này vẫn tiếp tục được xử lý. Bộ cũng tính bổ sung thêm công cụ điều hành giá cho những tình huống cần thiết.

Quỹ Bình ổn giá xăng dầu có từ năm 2009, nguồn tiền chủ yếu lấy từ khoản trích trong giá bán nhằm hạn chế đà tăng khi thị trường biến động. Các doanh nghiệp đầu mối tự hạch toán khoản tiền này, để riêng tại tài khoản ngân hàng và chỉ chi khi cơ quan điều hành quyết định. Cơ chế là trích vào quỹ lúc giá thế giới xuống sâu, xả quỹ khi giá thế giới lên cao; nhờ vậy giá trong nước có lúc lệch pha với giá quốc tế nhưng dao động trong biên độ thị trường chấp nhận được.

Trao đổi với báo Tuổi Trẻ, tiến sĩ Tăng Minh Hưởng – người đứng đầu Chương trình Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng – cho rằng nếu bỏ quỹ thì phải có lộ trình thay thế và chỉ nên làm khi hội đủ điều kiện, để nền kinh tế tránh những cú sốc về năng lượng. Trước đó, Thanh tra Chính phủ đã nêu nhiều bất cập trong khâu quản lý, sử dụng quỹ ở các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu. Những bất cập ấy khiến dư luận đặt câu hỏi về tính minh bạch lẫn hiệu quả của công cụ vốn sinh ra để giảm biến động giá.

Theo báo Tiền Phong, một lãnh đạo doanh nghiệp đầu mối xăng dầu lớn ở phía Nam giải thích quỹ thực chất là tiền của người tiêu dùng mà doanh nghiệp đứng ra giữ hộ. Mỗi lần trích lập, một phần doanh thu bán xăng dầu được chuyển vào quỹ; mỗi lần chi, khoản hỗ trợ đó được trừ bớt để giá bán đỡ căng thẳng hơn. Nhờ vậy quỹ san bớt mức dao động giữa các kỳ, còn nguồn tiền vẫn chủ yếu do người mua xăng dầu đóng góp.

Việc dừng quỹ được nhìn nhận là bước chuyển trong cách điều hành một mặt hàng tác động trực tiếp tới chi phí sản xuất và đời sống. Các nguồn tin chưa nêu cụ thể bộ công cụ điều hành giá nào sẽ thay quỹ trong dự thảo. Thời điểm áp dụng còn tùy tiến độ ban hành nghị định.